Oude stielmannen

Ik las laatst in een oud engels boekje over oude ambachten en het was prachtig om te lezen. Zelfs de echte vakmensen van vandaag zouden graag een tijdje in de leer willen gaan bij deze specialisten van vervlogen tijden. Als je vroeger ergens met het paard naartoe ging, was het heel gewoon dat je in nood in elk dorpje hulp kon vinden. Elk dorp had mensen die speciale vaardigheden onder de knie hadden. Deze vakkennis werd meestal ook overgedragen van de ene generatie op de andere. Vakmensen (bij ons zeggen ze ook wel eens stielmannen) zoals de smid, de wagenmaker, en de zadel-tuigmaker waren in elk dorp wel te vinden. Natuurlijk was dit zo omdat destijds het paard zo’n belangrijke rol innam in het dagelijkse leven. De smid woonde meestal aan een kruising van meerdere wegen met daarnaast een (dorps)plein waar paarden konden rusten. Eigenlijk kun je zeggen dat de smid het centrum van het dorp was. Zijn aanwezigheid in een dorp was vitaal. Naast het zelf vervaardigen van hoefijzers kwamen er nog veel meer vaardigheden kijken bij zijn job. Allerlei soorten handgereedschappen en andere metalen voorwerpen passeerden zijn hand om op deze manier de plaatselijke boeren en huishoudens te voorzien van het juiste materiaal. Volgens het boek dat ik las, werkten de meeste smeden van 6.00 uur tot 18.00 uur en dit waren dan heel gewone uren. Ruilhandel was heel gewoon. Zo kreeg de smid bijvoorbeeld, in ruil voor het beslaan van het paard van de bakker, brood. Daardoor was het moeilijk wat centjes apart te zetten voor de oude dag. Hierdoor moest de smid vaak tot op hoge leeftijd doorwerken om brood op de plank te brengen. Ik heb oude zwart-wit foto’s gezien van smeden die aan het werk zijn en met een minimum aan gereedschap een vakmanschap tonen waar veel moderne machineparken een puntje aan kunnen zuigen. Prachtig gewoon! Zoals ik al zei werd het vak vaak doorgegeven van vader op zoon. Het was ook mogelijk als leerjongen mee te gaan. Je moest in de beginperiode wekelijks leergeld betalen en pas als je rendabel werd voor de smid kreeg je een deel van de opbrengst. Wat hebben we het nu toch goed hè? Paarden zijn tegenwoordig voor de meeste van ons een hobby waar we tijd voor vrij kunnen maken. Als we een cursus of een les volgen over paarden is dit omdat we dit graag doen, als aanvulling op onze hobby. Wat zijn de tijden (gelukkig) veranderd… Laatst had ik onze pony bekapt en had tijdens het kappen pijn in mijn rug van het voorovergebogen staan. Toen moest ik denken aan mijn hoefsmid die er zo een paar per dag moet doen. Ik hoop dat hij later lekker mag genieten van zijn oude dag want dat heeft hij wel verdiend!
De foto is uit het boek ‘The Village Blacksmith’ Het laat zien hoe in 1880 een os werd voorzien van hoefijzers. Met de vier benen rond een paal gebonden was dit geen fraai beeld.
mei 11, 2009
Rudi & Nanny
Fun