In de wedstrijd dressuursport lopen de paarden op 4-jarige leeftijd al een B-proefje en rond hun 10-de jaar lopen de paarden Z-zwaar of de Lichte Tour. Ze zijn dan ongeveer op hun top. Met 16 jaar gaan de paarden met pensioen en worden ze beschouwd als oud.
Deze wedstrijdpaarden kunnen spectaculair bewegen. Het zijn vaak temperamentvolle wat heetgebakerde paarden die over de juiste fysieke en mentale wedstrijdspanning beschikken. Ze worden erop getraind om gedurende een proef van zo’n 7 minuten optimaal te presteren.
De academische rijkunst gaat ervan uit dat een paard pas met 7 à 8 jaar fysiek en geestelijk volwassen is. Het paard is dan klaar met tanden wisselen. De basisopleiding is pas afgelopen als de paarden 10 à 12 jaar zijn en dan komt de hogere dressuur, met de zwaardere oefeningen. Met een jaar of 18 zijn ze op hun top. Als de paarden 24 jaar zijn, zijn ze nog fit genoeg om oefeningen als passage, levade e.d. te doen, dat bleek maar weer tijdens de shows die de 4 Europese rijscholen gaven in Antwerpen en Rotterdam. Daar liepen paarden mee ouder dan 20 jaar en ze deden nog de schoolsprongen boven de aarde.
Academisch opgeleide paarden zijn gebruikspaarden. Het paard is relaxed en zit comfortabel. De ruiter kan er in alle omstandigheden van op aan. Het paard wordt kalm en bedaard opgeleid, zonder spanning.
In de opleiding van de academische rijkunst horen zaken als schouderbinnenwaarts, travers, renvers, appuyeren en piaffe bij de basisopleiding. Deze oefeningen worden gebruikt om het paard sterker, de achterhand buigzamer te maken en om te gymnastiseren. Het zijn als het ware fitnessapparaten voor het paard.
In de wedstrijddressuursport worden deze oefeningen pas geleerd als je in de M1 proef belandt, omdat dan pas de schouderbinnenwaarts wordt gevraagd. Nog weer later komt daar de travers bij. Dus als je in de L-proeven blijft hangen, dan leer je deze dingen niet. De dressuur wordt gebruikt om met het paard prijzen te kunnen winnen.
De paarden worden anders getraind
Vergelijk het met een marathonloper en een sprinter. Beiden zijn hardlopers, maar toch heel verschillend getraind.
Je gaat volgens de methode van de academische rijkunst aan de gang, omdat je je paard wil helpen om zijn fysieke probleempjes op te lossen. Je wil hem leren hoe hij je zonder moeite kan dragen. Je wil hem sterker maken, zodat je nog heel lang plezier van elkaar hebt. De dressuur wordt gebruikt als hulpmiddel. Het is geen doel op zich. Je doet het niet omdat je rozetten en bekers wil winnen op wedstrijden. Dat is evt. een leuke bijkomstige zaak, maar geen doel.
Essentieel bij de academische rijkunst is natuurlijk het werk aan de hand. Dat kent de wedstrijddressuursport niet.
Er zijn ook definitieverschillen bijv. de piaffe:
De wedstrijdsport wil dat het paard mooi rechtuit op de plaats draaft. In dat geval is het handig als je je paard dat een beetje op de voorhand laat doen, want dan is hij minder wendbaar en blijft dus mooi staan.
De Academische rijkunst vindt dat niet goed. Het paard moet op de achterhand, de voorhand komt juist omhoog. Als hij dan iets naar links of rechts gaat, is minder belangrijk. Als hij zich maar draagt op de achterbenen.
“Op artistiek vlak is het verschil tussen academische rijkunst en wedstrijddressuur vergelijkbaar met ballet en turnen: de twee zijn mooi en goed, ze raken elkaar, maar het is niet hetzelfde “.
(Uitspraak van Dr. Felippe Figueiredo Graciosa, directeur en hoofdmeester van de Portugese School voor rijkunst).
Beide zijn dressuur, maar toch verschillend.
klik hier om naar deel 1 te gaan van deze serie
