Recente resultaten Frans onderzoek paarden.

 
Op 4 maart woonde ik het jaarlijkse colloquium rond wetenschappelijk onderzoek van paarden in Frankrijk bij. Dit was al de 36ste jaargang en dit keer was het grootste deel van de dag voorbehouden voor het thema ‘welzijn en gedrag’. Dat wou ik zelf wel eens meemaken, dus ik naar Parijs met de Thalys. Er werd daar verslag uitgebracht over allerlei recent wetenschappelijk onderzoek rond paarden. Ik wou jullie toch enkele uitschieters signaleren.

Gedrag, ras en manege.
Een uitgebreid onderzoek op maneges in gans Frankrijk was er op gericht na te gaan of paarden gelijkaardig gedrag vertonen als ze op eenzelfde manege samen leven. Er werden een aantal temperamenttesten gedaan om te zien of de paarden eerder nerveus of schrikachtig waren en een test om de snelheid van leren te meten. Na statistische analyses bleken de tientallen maneges in 4 groepen onderverdeeld te kunnen worden met een combinatie van nerveus/kalm en goed leren/trager leren. Het feit dat alle paarden op eenzelfde manege heel vaak gelijkaardige scores op de testen behaalden, wijst er op dat de leefwijze op die manege en de relatie met verzorgers en ruiters hierop een impact hebben. Daarnaast bleek het ras van het paard of de pony een tweede belangrijke factor om de verschillen te verklaren. Geen wereldschokkende resultaten maar dit soort onderzoek laat wel toe dit objectief te meten en zo van meten achteraf naar voorspellende parameters te gaan.

Dit brede onderzoek toonde ook aan dat een aantal gedragingen op problemen kunnen wijzen. Zo bleken paarden die onder stress leden veel vaker met hun oren naar achteren te staan ( tot ruim meer dan 50% van de tijd), meer met hun hoofd in een hoekje van hun stal te gaan staan en agressiever naar mensen te zijn.

Temperament en gedrag
In Frankrijk heeft men het onderzoek naar temperament en karakter van paarden vertaald in praktische instrumenten. Zo is er (in samenwerking met het Merens stamboek) een gestandaardiseerde test voor het temperament van paarden uitgewerkt, die onafhankelijk is van het rijden of gebruik. Paarden vanaf 8 maanden kunnen in een half uurtje enkele vaste testen ondergaan die een score opleveren. Die score geeft aan hoe het individu scoort ten opzichte van de populatie inzake nervositeit, gehechtheid aan andere paarden, reactie op plotse gebeurtenissen. Dit werd ontwikkeld om mensen voor een aankoop een gefundeerd advies over het temperament van een paard te kunnen geven en om keuze van dekhengsten op basis van gedrag mogelijk te maken. Daarnaast is er een andere versie met gelijkaardige testen opgesteld die bovendien ook nagaat hoe een paard zich onder het zadel gedraagt. Dit is vooral bedoeld om mensen bij een aankoop een beeld te kunnen geven van het gedrag en trainingsniveau van het paard zodat de eventuele kopers met kennis van zaken kunnen beslissen of dit paard geschikt is voor hun situatie.

Het is wel belangrijk te vermelden dat het uitvoeren van deze testen alleen mogelijk is met specifiek opgeleide mensen. In Frankrijk werden een aantal mensen met een ruime wetenschappelijke achtergrond speciaal bijgeschoold om deze testen te kunne beoordelen en conclusies te kunnen formuleren. Het is dus geen doe-het-zelf-instrument dat je even snel in je tuin doet.

 
Spel: niet noodzakelijk positief
Tenslotte wil ik even verwijzen naar een interessante discussie die aangehaald werd. Iedereen is het over eens dat weinig of niet spelen bij veulens een teken is van gezondheids- of gedragsproblemen. Anders wordt het bij oudere paarden (vanaf 2-3 jaar). Bij wilde en verwilderde paarden zien we bijna geen spelgedrag meer vanaf 2 jaar. Alleen (jonge) hengsten in vrijgezellengroepen vertonen nog wat spel in de vorm van schijngevechten maar eens ze hun eigen merrie(s) veroveren, stopt dat ook. Bij paarden in gevangenschap zien we vaak nog veel speelgedrag, soms zelfs meer dan bij veulens! Er moet nog meer onderzoek naar gedaan worden, maar er werden toch een aantal elementen aangehaald die er op kunnen wijzen dat spelgedrag bij volwassen paarden niet noodzakelijk een goed teken is en zelfs een symptoom van problemen zou kunnen zijn. Zo komt spel beduidend meer voor bij paarden die een hele tijd alleen geweest zijn, die in hoge dichtheden leven of in groepen die heel vaak van samenstelling veranderen.

In Frankrijk wordt heel wat onderzoek naar paarden gedaan, ook inzake gedrag. Er zijn daar al heel wat interessante en nuttige resultaten uit voortgekomen. Dit komt ondermeer door de steun van officiële instanties, een gestructureerde aanpak via specifieke instellingen en een goede samenwerking met de paardensector. In België is het veel moeilijker om gedragsonderzoek van paarden uit te voeren (nog veel moeilijker dan in Nederland, voor onze Nederlandse vrienden). Ik hoop dat het Franse voorbeeld hier als inspiratie kan dienen en onderzoek op een meer gestructureerde manier kan verlopen met steun van de overheid en de sector. Het kan alleen maar onze paardenmensen, hun paarden en de paardensector ten goede komen.

 

Door Marc Pierard voor Paardentips.com

Meer over en van Marc Pierard? Klik hier