Studie economisch belang van de paardenhouderij in Vlaanderen

Op 16 oktober 2008 stelde Kris Peeters, Vlaams minister-president en minister van plattelandsbeleid het resultaat voor van een nieuwe economische studie over de Vlaamse paardenhouderij. We werden ervoor uitgenodigd op het prachtige domein van gepassioneerd menner Willy Naessens.

 

 
 Minister Peeters en Rudi (Paardentips.com)
(c) Foto: Mark Wentein - Hippo Revue

 

In de woelige economische tijden blijkt de paardensector een belangrijke drager te zijn van de Belgische economie. Minister Kris Peeters sprak dan ook zijn dankbaarheid en waardering uit voor een sector die zonder financiële hulp van de regering zo'n gezonde steunpilaar is geworden.

 

Hieronder een samenvatting:
Uit de studie blijkt dat de paardensector jaarlijks een toegevoegde waarde geeft van 215 miljoen euro voor de Vlaamse economie en ervoor zorgt dat 3.500 personen voltijds aan het werk kunnen.

De paardenhouderij wordt in drie hoofdgroepen ingedeeld:

Aantal paarden in Vlaanderen
Het precieze aantal paarden is nog moeilijk te bepalen. Sinds juli 2008 is er in België de identificatieplicht voor paardachtigen. Het aantal gechipte paardachtigen zijn er meer dan 120.000. Naar schatting zijn er ongeveer 200.000 paarden in België.

 

1. Fokkerij
Vlaanderen telt 22 erkende stamboeken met in totaal meer dan 15.000 leden. Deze stamboeken zorgen voor een jaarlijkse omzet van ongeveer €3,3 miljoen en bieden werk aan 15 personen. De stamboeken steunen voornamelijk op het werk van hun vele vrijwilligers.

In Vlaanderen zijn er ongeveer 175 bedrijven die de titel stoeterij voeren. Een stoeterij is een plaats waar paarden worden gefokt. Stoeterijen hebben als basis een merriehouderij. Vaak worden er bij zo'n stoeterijen ook een hengstenhouderij gekoppeld (met spermawinning en verkoop) en het opfokken van paarden. De inkomsten komen voor het grootste deel uit de verkoop van paarden en paardensperma. Jaarlijks worden er meer dan 1.000 paarden verkocht. De jaarlijks omzet is €9 miljoen en er zijn 250 personen aan het werk bij de stoeterijen.

 

Bij deze cijfers is geen rekening gehouden met de privé-fokkers.

 

 

Kunstmatige voortplantingsinstellingen, dan hebben we het zowel over de centra voor spermawinning, inseminatie en embryotransplantatie. In Vlaanderen tellen we 96 erkende voortplantingscentra waarvan een groot deel meerdere van deze activiteiten combineren. De totale omzet van de Vlaamse K.I.-centra lag in 2007 iets hoger dan €10 miljoen, 145 mensen zijn er aan het werk (exclusief dierenartsen, zie opleiding & beroepen). Wat ook naar voren komt in deze sector is dat meer en meer dierenartsen zich gaan toeleggen op het verhandelen van paardensperma.

 

2. Gebruik
De Vlaamse hippische federaties, verenigingen en clubs haalden in 2007 een omzet van €9,4 miljoen met ongeveer 28 werknemers en een ongekend aantal vrijwilligers. Er zijn ongeveer 400 maneges in Vlaanderen, waar in totaal meer dan 18.000 paarden gestald staan.

 

Een manege is een plaats waar je paarden kan huren en paardrijles kan volgen. Vaak is er ook een cafetaria. De maneges staan in voor een omzet van €65 miljoen en zorgen ervoor dat er 685 personen aan het werk zijn.

Pensionstallen worden vaak op kleine schaal uitgebaat door particulieren. Hier is het wat moeilijker om er precieze cijfers voor te vinden, omdat deze mensen vaak ook nog andere inkomsten hebben. In Vlaanderen schat men het aantal paarden dat op pensionstallen staat op 107.000. De uitgaven aan deze pensionstalling wordt op € 128 miljoen geschat.

 

Volgens de Landbouwtelling in 2007 zijn er ongeveer 3.800 landbouwbedrijven met paardachtigen in Vlaanderen. Op deze landbouwbedrijven staan in totaal 22.000 paardachtigen. Bij de economische invloed van deze landbouwbedrijven met betrekking tot de paardenhouderij wordt enkel rekening gehouden met relevante diensten en goederen aankopen (e.g. dierenartsen, veevoeder, strooiselhandel; zie opleiding & beroepen).

 

De Belgische politie te paard werkt met 220 personen, waaronder 140 ruiters. Het jaarlijkse werkingsbudget van deze eenheid bedraagt €11,5 miljoen. Elke dag doen er een honderdtal paardenpatrouilles hun ronde. De politie te paard staat ook in voor ordehandhaving, de Koninklijke Escorte en promotionele activiteiten.

 

In Vlaanderen vinden jaarlijks een 125-tal hippische topsportevenementen plaats, waarvan meer dan 60 internationale. Deze evenementen genereren een jaarlijkse omzet van €19 miljoen. Bij de organisatie ervan zijn 50 personen betrokken en een ook hier weer heel wat vrijwilligers.

 

Vlaanderen telt een 100-tal professionele ruiters. Zij wonnen in 2007 in totaal meer dan €2,7 miljoen aan prijzengeld.

 

De 6 renverenigingen die in Vlaanderen paardenrennen organiseren, genereren een jaarlijkse omzet van €6 miljoen. Bij deze renverenigingen werken 6 personen voltijds. Er zijn daarnaast nog honderden vrijwilligers die deze renverenigingen en hun activiteiten ondersteunen.

 

De Vlaamse paardenrensport biedt werk aan ongeveer 60 trainers en beroepsjockeys. Bij de eigenaars van de paarden zijn nog heel wat grooms actief.

 

De grooms verzorgen de paarden en bereiden ze voor op de rennen.

 

De weddenschappen in Vlaanderen op paardenrennen brachten in 2007 €6,5 miljoen op aan de Vlaamse schatkist in de vorm van taksen op het weddingsgeld. De totale omzet uit de Vlaamse paardenweddenschappen is op twintig jaar tijd met de helft afgenomen tot €50 miljoen. Ook het aantal galop- en drafpaarden is de voorbije tien jaar sterk afgenomen.

 

In vier Vlaamse binnensteden worden toeristische rondritjes met paardenkoetsen georganiseerd. De jaarlijkse omzet hiervan is €3,3 miljoen. De sector biedt werk aan 50 personen. Voor het huren van een koets voor bijvoorbeeld huwelijken en begrafenissen kan je bij 15 bedrijven terecht. Samen hebben deze omzet van €0,6 miljoen en hebben 10 mensen in dienst.

 

3. Opleiding en beroepen
Hippische opleidingen worden gedoceerd binnen 5 departementen die 16 instituten vertegenwoordigen. Deze opleidingen worden gedoceerd door 71 personen. De productiewaarde die hierbij wordt gerealiseerd bedraagt € 4,2 miljoen.

 

In 2007 werden in Vlaanderen 451 ruitersportkampen georganiseerd met in totaal 5.989 deelnemers. Deze kampen gaven een omzet van €1,5 miljoen met 20 werknemers. Een ruitersportkamp kost gemiddeld €250,00.

 

Vlaanderen telt 80 ruitersportzaken. Deze ruitersportzaken hebben een omzet van €32 miljoen en tellen 200 werknemers. De productie van ruitersportmaterieel gebeurt meestal in het buitenland.

 

In Vlaanderen zijn er ongeveer 420 hoefsmeden aan het werk. Uit het beslaan van de paarden behalen zij een omzet van €25 miljoen. Een paard wordt gemiddeld om de 8 weken beslagen. Gemiddelde kosten €55,00 per paard.

 

Het aantal dierenartsen dat zich specifiek bezighoudt met de paardenhouderij wordt geschat op 120. Hun omzet: €13,5 miljoen.

 

Vlaanderen telt daarnaast nog 7 paardenklinieken met een gezamenlijke omzet van €8,5 miljoen. Deze paardenklinieken scheppen werkgelegenheid voor 85 personen.

 

Paardengeneesmiddelen worden voornamelijk ingevoerd vanuit het buitenland. Een vijftiental farmaceutische bedrijven hebben een vestiging in Vlaanderen voor de verkoop en distributie ervan. Dit levert hen een omzet van €6 miljoen op en levert werk aan 7,5 personen.

 

In Vlaanderen zijn er 62 bedrijven die  paardenvoer produceren. Zij zijn gegroepeerd bij de Beroepsvereniging van de Mengvoederfabrikanten (BEMEFA). Samen produceerden zij 75.000 ton paardenvoer in 2007, goed voor een omzet van €35,6 miljoen en werkgelegenheid voor 39 personen.

Daarnaast zijn er nog een 25-tal specifieke fouragebedrijven die hooi en stro verkopen. Het totale aantal strooiselverkopende bedrijven ligt een stuk hoger omdat veel landbouwbedrijven naast hun andere activiteiten ook stro en hooi verkopen. De fouragebedrijven voeren ook paardenmest af naar mestverwerkende bedrijven. Dit levert hen in totaal een omzet op van €5 miljoen en werkgelegenheid voor 50 personen.

 

Jaarlijks wordt er 100.000 ton zuivere Vlaamse paardenmest naar Vlaamse verwerkingsinstallaties afgevoerd. Daarnaast wordt in Vlaanderen nog 260.000 ton paardenmest uit het buitenland verwerkt (inclusief Wallonië). Van deze mest wordt 98% verwerkt door 3 Vlaamse champignonsubstraatbereiders. De overige 2% gaat naar tuinaanleg en compostering. Uit het verwerken van mest realiseren deze bedrijven €24,7 miljoen omzet en werkgelegenheid voor 160 personen.

 

Paardentrailers en paardenkoetsen worden hoofdzakelijk ingevoerd vanuit het buitenland. In 2007 werden ca. 5.200 paardentrailers verkocht in Vlaanderen. De omzet €31 miljoen, met 150 werknemers.

 

Daarnaast zijn er ca. 9 handelaars in paardenkoetsen actief in Vlaanderen. Jaarlijks worden er 110 rijtuigen verkocht, goed voor een omzet van €0,43 miljoen en werkgelegenheid voor 2 personen.

 

In Vlaanderen bouwen een zevental bedrijven vrachtwagens om tot paardenvrachtwagens. Jaarlijks bouwen zij ongeveer 110 vrachtwagens om. Daarnaast is in Vlaanderen een grote verkoper van paardenvrachtwagens actief, die vrachtwagens laat ombouwen in het buitenland. Met het ombouwen en verkopen van paardenvrachtwagens in Vlaanderen wordt in totaal bijna €18 miljoen omzet gegenereerd met werk voor 20 personen.

 

Voor het internationaal transport van paarden is er een specialist actief in Vlaanderen. Deze verzorgt van stal tot stal internationaal luchttransport van paarden en realiseert hierbij een omzet van €6,8 miljoen en werkgelegenheid voor 8 personen. Het binnenlands transport van paarden wordt hoofdzakelijk verzorgd door algemene veetransporteurs.

 

Op de Vlaamse markt zijn 9 bodemleggers actief. Samen leggen zij ca. 245 paardenpistes per jaar. Bij het leggen van deze pistes is er werkgelegenheid voor 19 personen en wordt een omzet van €12,1 miljoen gegenereerd. Deze Belgische pisteleggers staan met hun knowhow wereldwijd aan de top. Zo mocht een bedrijf uit Kampenhout de Olympische paardenpistes in Peking leggen.

 

Ongeveer 20 Vlaamse bedrijven zijn actief in het bouwen en inrichten van stallen. Samen tellen zij 60 werknemers en behalen ze een omzet van €16 miljoen. Voorts worden veel stallen bij privé-adressen gebouwd door algemene (plaatselijke) bouwbedrijven.

 

Er zijn nog een drietal grote aanbieders van stap- en drafmolens. In totaal verkopen zij jaarlijks 85 stapmolens, goed voor een omzet van €0,6 miljoen met 6 werknemers.

 

De verzekering van leden en vrijwilligers bij LRV (Landelijke Rijvereniging) en VLP (Vlaamse liga Paardensport) brengt een jaarlijkse verzekeringskost van €0,29 miljoen met zich mee (1 werknemer). Daarnaast zijn er nog 2 verzekeraars actief in Vlaanderen voor het verzekeren van toppaarden en topruiters. In totaal zijn in Vlaanderen ca. 5.000 paarden verzekerd bij deze 2 aanbieders. De jaarlijkse omzet die hieruit wordt gerealiseerd bedraagt €3,3 miljoen met 12 werknemers.

 

De handel in levende paarden (excl. renpaarden) vindt plaats via diverse kanalen. Zo telt Vlaanderen een 5-tal handelaars in toppaarden, een 50-tal handelsstallen, 175 stoeterijen en 25 handelaars in trek- en slachtpaarden. De paardenhandel in Vlaanderen is jaarlijks goed voor een omzet van €103 miljoen en een werkgelegenheid voor 225 personen. Hierbij is geen rekening gehouden met de vele paarden die jaarlijks worden verhandeld tussen particulieren onderling.

 

Daarnaast worden er jaarlijks nog een duizendtal renpaarden verhandeld, goed voor een omzet van €1 miljoen.

 

Rendac is het enige bedrijf in Vlaanderen dat paardenkadavers verwerkt. In 2006 haalde het bedrijf 3.300 paarden en 1.500 veulens op. Bij de verwerking van paardenkadavers zijn ca. 4 werknemers betrokken en wordt een omzet van €0,3 miljoen gerealiseerd.

 

Vlaanderen telt 11 slachterijen waar jaarlijks 10.000 paardachtigen worden geslacht. Het slachten van deze paarden genereert jaarlijks €0,8 miljoen omzet en werkgelegenheid voor 8 personen.

 

Daarnaast telt Vlaanderen een viertal bedrijven waar het paardenvlees wordt verwerkt. Voorts zijn er nog een aantal groothandelaars die het vlees ontbenen en het vervolgens distribueren naar de slagers.

Tevens zijn er nog een vijftal bedrijven die paardenvlees roken en zouten. Tot slot is er de verkoop van paardenvlees aan de consument. Alles samen wordt een omzet van €135 miljoen euro gerealiseerd en biedt dit werkgelegenheid aan 250 personen. De slagers zijn niet opgenomen wat de werkgelegenheid betreft.

 

In Vlaanderen zijn 25 paardenmelkerijen actief. Bij een vijftal melkerijen gebeurt dit in hoofdberoep, bij de overige melkerijen gebeurt het melken in de marge van andere activiteiten. Er zijn in totaal 30 personen actief in het melken van paarden. De sector is goed voor een jaarlijkse omzet van ongeveer €2 miljoen.

 

Diverse hippische mediakanalen zijn in Vlaanderen actief. Zo zijn er 9 hippische tijdschriften, 2 online magazines (waaronder Paardentips.com), 1 televisiekanaal (Hippo-TV) en 1 gespecialiseerde bouwer van hippische websites. Deze hippische mediakanalen genereren gezamenlijk een jaarlijkse omzet van €6,8 miljoen en bieden werk aan 23 personen en meerdere free-lancers.

 

Vlaanderen telt in het totaal 1.763 hippische bedrijven dezen bieden aan 3.560 personen werk. De totale toegevoegde waarde van de paardenhouderij bedraagt jaarlijks circa €215 miljoen. Dit is circa 0.12% van het Bruto Binnenlands Product van Vlaanderen.

 

De sector met de grootste werkgelegenheid is de manegesector, gevolgd door de hoefsmeden. De verkoop van paardenvlees aan de consument heeft de grootste toegevoegde waarde voor de economie, gevolgd door maneges en paardenhandel. Bij de opmaak van de studie werd heel strikt gerekend. Er werd geen rekening gehouden met bv. de pensionstallen in particuliere handen, bij ruitersportzaken worden geen discounters meegenomen, inzake werkgelegenheid zijn de slagers als onderdeel van de verkoop van paardenvlees aan consumenten niet opgenomen wegens moeilijk te achterhalen.

 

Een van de punten waar we zeker niet aan voorbij mogen gaan is het sociaal en pedagogische aspect van de paardenwereld. Want dit aspect heeft uiteindelijk een grotere invloed dan het financiële. Paarden brengen mensen bij elkaar, mensen leren ervan en genieten!

 

Minister Peeters zei ons dat hij graag meer tijd had gehad om bezig te zijn met paarden, maar dat zijn drukke agenda dit niet toelaat. Vanaf zijn zesde had hij een verzorgpony en toevallig had hij de zondag voor dit gesprek nog op de koets gezeten. Hij had genoten van een rustig ritje. Wat de minister niet wist, was dat hij even later een uitnodiging zou krijgen om mee een ritje te maken met een koets met vier Arabo-Friezen ervoor. Hij nam de uitnodiging aan.

 

Even later zoefde het span door een waterbak terwijl de minister met alle moeite de benen omhoog hield om droog te blijven. Menner Willy Naessens had er veel plezier in. ‘Een leuk verhaal voor mijn kleinkinderen’ zei hij, ‘je maakt het niet vaak mee dat je een minister een natte broek kan bezorgen!’ lachte hij vrolijk.

 

 

Rudi en Nanny van den Dijck
Paardentips Magazine

 

Bron tekst: Policy Research Corporation
Met dank aan: Luc De Seranno, woordvoerder van minister-president Peeters

---

 

Het Actieplan voor de paardenhouderij

Minister-president Kris Peeters heeft het Actieplan voor de paardenhouderij voorgesteld. Dit actieplan is het resultaat van de initiatieven die de minister-president het voorbije jaar heeft genomen, in overleg met vertegenwoordigers van de paardenhouderij.