Een veulentje op komst! Wat nu?

Door Dierenarts Steven Dhondt




Het is weer zover! Het veulen seizoen is aangebroken! Veel paardeneigenaars verheugen zich al bijna 11 maanden op deze blijde gebeurtenis. Om de geboorte zo vlot mogelijk te laten verlopen, zonder al teveel stress voor merrie en eigenaar, worden hier in het kort een aantal nuttige tips en handige weetjes besproken.

Hoe weet u dat het bijna zover is?
Hou de uier van uw merrie in de gaten. De uier zwelt dikwijls al een maand voor de partus (bevalling) op, vooral 's morgens. Na wat beweging overdag trekt de zwelling weer weg. Enkele dagen voor de partus trekt deze zwelling niet meer weg en kan je aan de tepel een sekreet zien hangen. Dit noemt men 'het kegelen'. Als de uier vol schiet en er melk uit de tepels spuit, laat het veulen niet lang op zich wachten.
Word uw merrie onrustig, met kolieksymptomen, begint ze te zweten en frequent mest te maken in kleine hoeveelheden, dan is de partus begonnen.

Rust is van groot belang!
Zowel voor uzelf als voor uw merrie. Ideaal is een grote veulenbox waarin ze zich voldoende vrij kan bewegen. Zorg voor een dik ingestrooid zacht ligbed. De hoefijzers kunnen het best afgenomen worden om kwetsuren te voorkomen. Bent u zeer ongerust en wilt u zeker niks missen, dan kunt u een geboortealarm installeren.

De geboorte
De geboorte van het veulen gaat in de regel zeer snel. Tijdens de eerste fase (duur 1-2 uur) wordt het geboortekanaal ontsloten en breken de vruchtvliezen. In de fase hierna begint de baarmoeder samen te trekken en de merrie te persen. De meeste veulens worden binnen de 10-30 minuten na het breken van de vruchtvliezen geboren, sommigen zelfs binnen 5 minuten. Vaak worden veulens geboren met een stuk vruchtvlies over het hoofd. Sterke levenskrachtige dieren kunnen zich hier zelf uit bevrijden. Anderen kunnen hierin stikken als er geen hulp wordt geboden. Veulens hebben een navelstreng van 1 meter en kunnen hiermee nog aan de merrie vasthangen. Meestal breekt deze als de merrie rechtstaat. Wilt u hulp bieden, dan kan u de navelstreng doortrekken op een paar vingers van de buik. Werk wel hygiënisch en ontsmet de navel met joodtinctuur. Een bloeding uit de navel is meestal niet dodelijk, maar kan het veulen wel verzwakken. U moet de navelstreng proberen af te klemmen (eventueel met een wasknijper) en uw dierenarts onmiddellijk verwittigen. De laatste fase van het geboorteproces is zeer belangrijk. Hierbij wordt de nageboorte uitgedreven. Dit gebeurt meestal binnen 15-30 minuten na de geboorte. Is de nageboorte na 6 uur nog niet afgekomen, dan is de merrie 'aan de nageboorte blijven staan.' Dit gebeurt bij 2% van de merries (bij koudbloeden tot 15% en bij Friezen zelfs tot 30%). U moet uw dierenarts direct verwittigen. Is de nageboorte normaal afgekomen, moet u toch steeds goed controleren of ze volledig is. Zelfs als er kleine stukjes in de baarmoeder blijven zitten, kan uw merrie erg ziek worden.

De merrie is gelukkig zeer gunstig gebouwd voor een vlotte partus en daarom gebeuren de meeste geboortes zeer voorspoedig en zonder problemen. Is er echter iets mis (abnormale ligging van het veulen, misvormingen,...), dan kunnen er evenwel erge complicaties optreden (scheuren, bloedingen,..). Verwittig onmiddellijk uw dierenarts, want het kan allemaal zeer snel gaan!

Na de geboorte
Na de geboorte is het van groot belang dat de merrie contact zoekt met haar veulen. Allerlei prikkels (geur, gehoor, visueel) moeten zorgen voor een nauwe moeder-vrucht band. Laat dit dan ook in alle rust gebeuren! Het veulen zal al vlug rechtstaan en gaan drinken. Laat het veulen dit alleen proberen, maar zie er wel op toe dat het wel degelijk melk binnen krijgt! De eerste melk (biest) bevat veel antistoffen die het afweersysteem van het veulen zullen versterken. De darmen van het veulen zijn slechts de eerste dag doorlaatbaar voor deze antistoffen. Wil, kan of mag het veulen niet drinken bij de merrie, verwittig dan de dierenarts.

Is alles zeer vlot gegaan en loopt het allemaal volgens plan, laat dan uw dierenarts de eerste dag langskomen ter controle. Hij zal het veulen een injectie geven (de veulenspuit), de nageboorte nog eens nakijken, eventueel de navel nog ontsmetten, kijken of de merrie genoeg melk geeft. U kan hem al raad vragen over de eerste ontworming van uw veulen, ...

Alvast veel succes en probeer vooral te genieten van dit wonder!

Dierenarts Steven Dhondt, Praktijk paard, rund en kleine herkauwers.
Europalaan 7, 3900 Overpelt (B) GSM: 0497 70 13 74